1 Haziran 2026 itibariyle yürürlüğe giren yeni ICC Kuralları kapsamında Seri Tahkim Kuralları (Expedited Procedure Provisions) ile Acil Durum Hakemi Kuralları’nda (Emergency Arbitration Provisions) dikkat çekici değişiklikler yapıldı.
Seri Tahkim Kuralları’nın Uygulama Alanı Genişleyecek
Parasal sınır 4 milyon ABD dolarına yükseltiliyor. 2026 ICC Kuralları’nda Seri Tahkim Kuralları’nın temel çerçevesi esas itibarıyla korunmakla birlikte 1 Haziran 2026 tarihinde veya sonrasında akdedilen tahkim sözleşmeleri yönünden Seri Tahkim Kuralları’nın otomatik olarak uygulanmasına ilişkin parasal sınır 4 milyon ABD dolarına çıkarılıyor. Bu tarihten önce akdedilmiş tahkim anlaşmaları bakımından ise ilgili dönemde geçerli olan parasal eşikler uygulanmaya devam edecektir. ICC’nin verilerine göre yalnızca 2025 yılında idare edilen davaların %40’ından fazlasının değeri 4 milyon ABD dolarının altında kalmıştı; bu çerçevede, yapılan güncellemenin kolaylaştırılmış usulden yararlanabilecek uyuşmazlıkların kapsamını belirgin biçimde genişleteceği değerlendiriliyor.
Taraf iradesi korunuyor. Eşik değişikliğine rağmen tarafların -uyuşmazlık miktarı yeni parasal sınırın altında kalsa dahi- Seri Tahkim Kuralları’nı devre dışı bırakması ya da tam aksine, bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda da Seri Tahkim Kuralları’nın uygulanması konusunda anlaşması mümkün.
Acil Durum Hakemi Kuralları’nın Etkinliğini Artırmaya Yönelik Yeni Düzenlemeler
2026 ICC Kuralları ile hakkında Acil Durum Hakemi başvurusunda bulunulabilecek taraflar genişletilirken, uygulamada ortaya çıkan ihtiyaçlar karşısında Acil Durum Hakemine yeni yetkiler tanınıyor.
Tahkim sözleşmesinin imzacısı olmayan taraflara karşı da başvuruda bulunulması mümkün. Yeni düzenleme uyarınca Acil Durum Hakemi yargılamasına şu kişilere karşı başvurulabilecek: (i) başvurunun dayandığı tahkim sözleşmesini imzalayan taraflar, (ii) bu tarafların halefleri ve (iii) Divan Başkanı’nın başvuruda yer alan bilgiler ışığında tahkim sözleşmesi ile bağlı olduğuna kanaat getirdiği diğer kişiler. ICC Divan Başkanı’na tahkim anlaşmasıyla bağlı olabilecek kişiler hakkında değerlendirme yetkisi tanıyan bu üçüncü kategori, esasen 2012’den bu yana yerleşen yaklaşımı kurallar metnine taşırken; hakemlerin yargı yetkisine ilişkin nihai değerlendirmeyi yapma yetkisi korunuyor.
Ön talimat (preliminary order) kurumu açıkça düzenleniyor. 2026 ICC Kuralları ayrıca, geçici hukuki koruma tedbirleri kapsamında taraflardan birinin, diğer tarafın başvurunun konusunu işlevsiz kılacak davranışlardan kaçınması yönünde bir ön talimat verilmesini acil durum hakeminden talep edebileceğini ilk kez açıkça düzenliyor. Karşı tarafa önceden bildirimde bulunulmasının talep edilen korumanın etkisini ortadan kaldırma riski taşıdığı (örneğin, malvarlığının kaçırılması veya delillerin yok edilmesi şüphesi bulunan) hallerde bu talepler ex parte olarak ileri sürülüp karara bağlanabilecek. Bu suretle ön talimat verilmesi halinde, acil durum hakemi tüm taraflara iddia ve savunmalarını sunmak için gecikmeksizin makul bir imkan sağlamakla yükümlü. Acil durum hakeminin sonradan sunulan dilekçe ve beyanlar ışığında ön talimatı değiştirme veya kaldırma yetkisine de kurallarda açıkça yer veriliyor.
Pratik Yansımalar
Seri Tahkim Kuralları’nın parasal sınırının 4 milyon ABD dolarına yükseltilmesi, kolaylaştırılmış usulü orta ölçekli ticari uyuşmazlıklar bakımından belirgin bir alternatif haline getiriyor. Bu yönüyle sözleşme müzakerelerinde tahkim şartının kapsamı ve yargılama usulüne ilişkin seçeneklerinin değerlendirilmesi daha da önem kazanacak.
Acil Durum Hakemi Kuralları’ndaki yenilikler ise imzacı olmayan tarafları içeren başvurulara esnek bir yaklaşım sunarken, ön talimat mekanizmasıyla malvarlığının kaçırılması veya delillerin yok edilmesi gibi durumlarda uygulamaya etkinlik kazandırmaya yönelik düzenlemeler barındırıyor.