İtirazın İptali Davasının Tahkime Elverişliliği

İtirazın iptali davasının (İİK m. 67) temel amacı, borçlunun itirazını hükümden düşürerek icra takibinin infaz kabiliyetini yeniden kazanmasını sağlamaktır. Ancak davanın bu takip hukuku işlevi, onun maddi hukuk bağlamındaki niteliği yönünden de köklü tartışmalara yol açmıştır.

İtirazın iptali davasının hukuki niteliğinin belirlenmesi bu dava türünün tahkim yargılamasına konu edilip edilemeyeceği değerlendirmesinde oldukça önemlidir. Bunun bir Tespit Davası olduğunu savunan görüş, mahkemenin borçluyu bir edaya mahkûm etmediğini, sadece takibin devamını engelleyen itirazın haksızlığını saptayan bir tespit hükmü kurduğunu savunur.[i] Buna karşın Eda Davası olduğu görüşünü savunan yazarlar ise itirazın iptali davasının, icra takibine konu edilmiş bir alacağa ilişkin normal bir eda davası olduğunu ve borçlunun ödemeye mahkûm edilmesinin de talep edildiğini belirtmektedir.[ii] Nihayet üçüncü bir yaklaşım, itirazın iptali davasının süre ve takip talebiyle bağlılık gibi özel usul koşulları dışında sıradan bir alacak davasından farkı bulunmayan, Takip Hukukuna Özgü Karma Nitelikte bir dava olduğu yönündedir.[iii]

Uygulamada Yargıtay daireleri arası görüş ayrılıkları yaşansa da Yargıtay’ın yeni kararlarında ağırlıklı olarak itirazın iptali davasının bir “tespit davası” olarak nitelendirildiği görülmektedir.[iv] Bu kapsamda, bu davayı tahsil davasından kesin çizgilerle ayırarak mahkemenin ayrıca bir tahsil kararı vermediği vurgulanmaktadır.